Magdalena Mildner – z głową w ziołach

Kocham gruszki z wanilią pod pierzynką z ciasta francuskiego z dodatkiem sorbetu z mango i lodów śmietankowych. Pieczony ananas podany z kremowym sosem na Bourbonie z wanilią rozbija system. Już sama nazwa „wanilia” wystarczy, aby pobudzić nasze kubki smakowe i wyobraźnię, a gdy poczujemy nawet delikatny zapach wanilii pojawia się chęć na ciasteczka, sernik lub kremowe lody.

Kupujemy ją w sklepie, dodajemy do deserów… i tak kończy się nasza przygoda z tą niesamowitą rośliną. A nie powinna, bo wanilia to wspaniałe zioło, które koi nerwy a także pomoże w wielu dolegliwościach. W ajurwedzie tonizuje i obniża doszę Vata i Pitta, silnie podnosi Kapha ze względu na działanie nawilżające, jest lekko rozgrzewająca.

Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia) to gatunek storczyka waniliowego, który w stanie dzikim uznawany za zagrożony wyginięciem. Występuje naturalnie w Meksyku, Ameryce Środkowej i Południowej, jest jednym z podstawowych źródeł przyprawy zwanej potocznie wanilią, gdyż jego owoce zwierają najwięcej substancji aromatycznych. To piękny, ogromny storczyk, którego pnącza osiągają nawet 10m długości o ślicznych zielonożółtych kwiatach. Nasza wanilia pochodząca z różnych odmian hodowlanych jest uprawiana obecnie w wielu subtropikalnych regionach świata, w których udało się ją introdukować. Smak i aromat wanilii będzie zależał miejsca pochodzenia:

• Wanilia Bourbon z Madagaskaru: bogaty, intensywny i kremowy, bardzo słodki z nutką maślanego aromatu;
• Wanilia Indyjska: słodki, korzenny z delikatną kwaskowatą nutą;
• Wanilia Meksykańska: intensywny, orzechowo korzenny, lekko dymny;
• Wanilia z Tahiti: kwiatowo-wiśniowy z nutą migdałów i czekolady;
• Wanilia z Tonga: rumowo – figowy przypominający rodzynki z nutą czekolady.

Najczęściej w naszych sklepach dostaniemy wanilię z Madagaskaru – ten niewielki kraj jest bowiem największym światowym eksporterem tej przyprawy.

Abyśmy mogli zakupić w sklepie laski wanilii, niezbędne jest ręczne (!) zapylanie i ręczny (!) nienależący do bezpiecznych zbiór.  Smak i aromat zawdzięczmy późniejszemu poddaniu owoców kilkukrotnemu procesowi fermentacji i suszenia. Zielone strąki stają się ciemnobrązowe i bardzo aromatyczne, co zawdzięczają substancji zwanej waniliną. Dopiero wtedy trafiają do sprzedaży lub stają się źródłem olejków eterycznych, ekstraktów czy absolutu, a także popularnego cukru waniliowego (dobry powinien zawierać 27% wanilii).

Często chcąc skorzystać z pięknego aromatu, zobaczymy w sklepach z cukier wanilinowy, który z naturalną wanilią nie ma nic wspólnego, gdyż zawiera syntetyczną wanilinę. W cukiernictwie stosuje się go jako zamiennik cukru waniliowego. Dzieje sią tak ze względu na cenę wanilii, która należy do najdroższych przypraw na świecie. Pachnie podobnie, jednak syntetyczna wanilina nie ma właściwości tak korzystnych dla zdrowia. Jedna literka robi ogromną różnicę.

Korzystnie na człowieka działa wanilia (zawierająca naturalną wanilinę), która jest rośliną leczniczą i zawiera znacznie więcej substancji aktywnych. Dawniej używano jej do leczenia blednicy, czyli choroby związanej z niedokrwistością, a ekstraktu/nalewki waniliowej używano w gorączce i problemach z trawieniem. Dla zdrowia możemy stosować olejek waniliowy, ekstrakty lub po prostu ziarna wanilii.

Najczęściej kupicie olejki do masażu z dodatkiem olejku waniliowego, tak niedużym, że czasem trudno go wyczuć. Dostępne są też mieszanki olejków eterycznych z olejkiem waniliowym – trzeba czytać opisy na opakowaniach, żeby nie kupić przysłowiowego kota w worku. Czysty olejek eteryczny, z jednej z najdroższych przypraw świata, można kupić tu https://bewit.love/pl/produkt/vanilla?i=u3mh424s6iwh

Najprostsza i najszybsza do zrobienia jest:

Herbatka waniliowa na zdrowie

Około 4cm kawałek laski wanilii pokroić drobno, wrzucić do garnka z 200ml zimnej wody, doprowadzić do wrzenia i gotować pod przykryciem ok. 5 minut. Pozostawić do wystygnięcia, ciepłą przelać do termosu ze szklanym wkładem. Popijać małymi porcjami.

Podobnie postępujemy przygotowując mleko waniliowe. Można też dodawać wanilii do mieszanek ziołowych.

Najlepiej przygotować sobie też nalewkę waniliową, choć to zabiera trochę czasu, jednak jest bardzo korzystne cenowo w porównaniu z olejkiem. Przeczytajcie teraz jak niesamowicie działa jedna z najpiękniej pachnących przypraw świata.

Wanilia na stres i niepokój

Wanilina to jedna z substancji występujących w wanilii, która skutecznie podnosi nastrój i działa antydepresyjnie. Picie mleka lub wody z wanilią skutecznie łagodzi stres i poprawia nastrój, pomaga pozbyć negatywnych emocji, takich jak złość. Olejek waniliowy łagodzi stres i depresję, jego przyjemny i kojący zapach uspokaja umysł i redukuje napięcie. Wspomaga osoby cierpiące na bezsenność.

Dlatego też często znajdziecie wanilię w kadzidełkach czy świecach o działaniu kojącym nerwy.

Wanilia na nudności  

Kilka kropli ekstraktu waniliowego w wodzie łagodzi nudności i wspomaga żołądek, łagodzi wymioty. Olejek waniliowy stosowany w aromaterapii ma podobne, o ile nie silniejsze, działanie.

Wanilia dla kobiet

W ajurwedzie stosuje się wanilię w większości dolegliwości związanych z cyklem menstruacyjnym włączając ją do diety, podając ekstrakty lub po prostu stosując olejek waniliowy. Wanilia jako kobiece, słodkie zioło, wspomaga regulowanie cyklu menstruacyjnego, zmniejsza ból i zespół napięcia przedmiesiączkowego. Może także czasem wywołać miesiączkowanie.

Wanilia na stany zapalne i infekcje

Przyspiesza gojenie ran i łagodzi stany zapalne skóry, a także wątroby i całego ciała ze względu na ogromny potencjał antyoksydacyjny. Nie należy stosować wanilii, a tym bardziej ekstraktu waniliowego, bezpośrednio na rany. Podaje się w tym celu herbatkę lub proszek waniliowy.

Wanilię można dodawać do mleka lub stosować w postaci ekstraktów i naparów w przypadku infekcji układu oddechowego, takich jak kaszel, przeziębienie i ból gardła.

Wanilia jako afrodyzjak

Trzeba pamiętać, że wanilia to silny naturalny afrodyzjak, wprowadzający w stan euforii i przynoszący korzyści osobom cierpiącym na obniżone libido. Regularne stosowanie ekstraktu lub olejku waniliowego przez mężczyzn może poprawić poziom testosteronu. Łączy się często wanilię z ylang-ylang, aby uzyskać lepsze efekty terapeutyczne.

Wanilia na ból

Ekstrakty z wanilii delikatnie łagodzą ból, ze względu na zawartość waniliny, która ma właściwości znieczulające.

Wanilia dla urody

Związki zawarte w wanilii wspomogą urodę, będą chronić skórę przed infekcjami oraz trądzikiem. Możemy używać delikatnego peelingu z ziarnami wanilii. Olejek waniliowy dodawany do domowych balsamów lub kąpieli ożywi skórę i nada jej zdrowy wygląd. Dodanie go do oleju bazowego używanego do olejowania i masażu skóry głowy sprawi, że włosy będą gładsze, wspomoże szczególnie końcówki włosów z tendencją do rozdwajania.

Wanilia jako antyoksydant

Wanilia zawiera związki o właściwościach przeciwutleniających. Obecnie bada się jej potencjał chroniący organizm przed wewnętrznymi uszkodzeniami komórek w wyniku działania wolnych rodników. Związki te zwiększają także odporność. Badania wskazują na duży potencjał związków czynnych w wanilii jako chroniących przed powstawaniem nowotworów.

Używajcie wanilii, pięknie pachnie i smakuje, a właściwości też niczego sobie.

Wanilina może wywoływać migrenowe bóle głowy u części osób cierpiących na migreny* choć u siebie tego nie zauważyłam, ale używamy tylko naturalnej wanilii. Niektórzy ludzie mają reakcje alergiczne na wanilię**. Mogą być uczuleni na wanilinę produkowaną syntetycznie, ale nie na wanilię naturalną i odwrotnie, lub na jedno i drugie***. Nie kupujemy żadnych środków czystości, które zawierają intensywne, syntetyczne zapachy, to samo dotyczy świec czy innych produktów, robimy to dla własnego zdrowia.

*Saint Denis, M.; Coughtrie, M. W.; Guilland, J. C.; Verges, B.; Lemesle, M.; Giroud, M. (Dec 1996). „Migraine induced by vanillin”. Presse Méd. 25 (40): 2043. PMID 9082382.

**A. H. van Assendelft, „Adverse drug reactions checklist” in the British Medical Journal, February 28th, 1987, pp. 576–577.

***Rietschel, Robert L.; Fowler, Joseph F.; Fisher, Alexander A. (2008). Fisher’s Contact Dermatitis. PMPH-USA. p. 444. ISBN 978-1-55009-378-0.

Przydatne badania:

Rakoczy K, Szlasa W, Saczko J, Kulbacka J. Therapeutic role of vanillin receptors in cancer. Adv Clin Exp Med. 2021 Dec;30(12):1293-1301. doi: 10.17219/acem/139398. PMID: 34610223. https://advances.umw.edu.pl/en/article/2021/30/12/1293/

Ghanim AMH, Younis NS, Metwaly HA. Vanillin augments liver regeneration effectively in Thioacetamide induced liver fibrosis rat model. Life Sci. 2021 Dec 1;286:120036. doi: 10.1016/j.lfs.2021.120036. Epub 2021 Oct 9. PMID: 34637793. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0024320521010237?via%3Dihub

Guo J, Han X, Zhan J, You Y, Huang W. Vanillin Alleviates High Fat Diet-Induced Obesity and Improves the Gut Microbiota Composition. Front Microbiol. 2018 Nov 13;9:2733. doi: 10.3389/fmicb.2018.02733. PMID: 30483238; PMCID: PMC6243071. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmicb.2018.02733/full