Magdalena Mildner – z głową w ziołach

Złoty wąs. Czy ktoś jeszcze pamięta ten hit lat 80 i 90 ubiegłego stulecia?

Ostatni wykład w CEE stał się dla mnie niezapomniany. Nikt z biorących udział w wykładzie nie wiedział co to za roślina.

Wprawiło mnie to w osłupienie. Wydawało mi się, że ten kwiat, podobnie jak zielistka, był praktycznie w każdym biurze, zdobił każdy parapet, był w każdej sali szkolnej i na każdym korytarzu. Wiecie, taka roślina z dzieciństwa, oczywista jak babka czy koniczyna.

Był popularny, bo jest z tych roślin co trudne do zabicia jak języki teściowej, jak zapomnisz podlać to i tak jakoś się ogarnie. Choć czytając w internecie obecnie opisy uprawy tej rośliny, doszłam do wniosku, że do tego trzeba przynajmniej specjalnej apki w telefonie a najlepiej zrobić doktorat.

Ze złotego wąsa robiło się nalewkę „na wszystko”. Takie panaceum przez duże P.

ZŁOTY WĄS Callisia fragrans – nazwa pochodzi z greki konkretnie od słowa κάλλος (kallos) czyli piękny, zaś fragrans to po łacinie pachnący. Występuje w obu Amerykach, od Argentyny do południowych stanów USA. Rozprzestrzeniała się po całym świecie jako roślina ozdobna od XVIIIw., spotkamy ją wszędzie. Już w latach 50 rozpoczęto badania nad jej działaniem, gdyż jako zioło lecznicze była używana przez Majów. Najszersze badania przeprowadzono w Rosji, tam prowadzi się je w zasadzie nieprzerwanie od lat 80 ubiegłego stulecia.

Roślinę uważa się za leczniczą wówczas, kiedy poziome odrosty „wąsy” posiadają nie mniej niż 9 segmentów kolankowych o barwie brązowo-fioletowej, liście również będą miały brązowe plamki.

Jeśli kolanka „wąsów” są zielone, oznacza to, że roślina nie posiada właściwości leczniczych. Wystąpi to w przypadku niewłaściwej uprawy rośliny, czyli ubogiej, suchej gleby oraz zbyt mocnego, bezpośredniego naświetlenia. Jako roślina tropikalna, nie lubi zbytniego przesuszania i mocnego słońca. Optymalne warunki uprawy to temperatura latem około 22-27°C, a w zimie nie mniejsza niż 12°C, wilgotność powietrza około 50-60 proc. Lubi zraszanie liści wodą. Zatem dramatu nie ma.

Wynoszę moje złote wąsy późną wiosną na taras i jeśli nie wymagają przesadzenia, wieszam pod balkonem, tak aby słońce nie poparzyło liści i nie padało bezpośrednio na rośliny. Ziemię mają ogrodniczą mieszaną z humusem. Stosuję ekologiczny nawóz do ziół od końca zimy i latem.

Trzeba o nie dbać jako właściwościach leczniczych roślin decyduje zawartość różnych substancji biologicznie czynnych oddziałujących w określony sposób na organizm człowieka. A tych złoty wąs zawiera całkiem sporo, więc wymienię tylko część:

flawonoidy, fitosterole, fitoestrogeny, składniki mineralne (żelazo, chrom, miedź, nikiel), m.in. zawiera kercetynę, glukozaminę, kwas galusowy, kwas kawowy, i witaminę C. Jest stymulatorem biogennym podobnie jak aloes, zawiera też związki występujące w aloesie.

Złoty wąs posiada właściwości:

• bakteriobójcze, wirusobójcze
• stymulujące system odpornościowy do walki z patogennymi mikrobami, czyli immunostymulujące
• przeciwbólowe,
• reguluje pracę śledziony, kory nadnerczy, czynności wydzielnicze trzustki
• stabilizuje równowagę kwasowo-zasadową układu pokarmowego, wspomaga leczenie stanów zapalnych dróg żółciowych, żołądka, jelita cienkiego
• usuwa złogi, działa lekko przeczyszczająco
• oczyszcza naczynia krwionośne, wzmacnia ich ścianki (kwercetyna)
• reguluje ciśnienie krwi
• rozrzedza mokry śluz, zmniejsza obrzęk błon śluzowych oskrzeli
• sok wspomaga gojenie ran oraz innych dolegliwości skórnych: liszaje, wrzody, wypryski

Nie mniej to tylko część działania opisanego w literaturze, tak jak wspominałam często jest traktowany jak panaceum.

Uwaga – roślina ma działania niepożądane:

Uszkodzenie strun głosowych – nieodwracalnie zmienia tembr głosu. Nie wolno płukać nim gardła pod żadnym pozorem.

Uczulenia i alergie, zwłaszcza u osób z osłabioną odpornością immunologiczną i skłonnością do alergii.

Stosowanie nawet własnoręcznie przygotowanych środków ze złotego wąsa powinno być konsultowane.

Praktycznie poza korzeniem złotego wąsa, wykorzystywane są wszystkie części nadziemne rośliny do sporządzania preparatów leczniczych w postaci:

Naparów – z liści pędu głównego
Odwarów – z liści pędu głównego
Nalewek – które sporządza się z pędu głównego i/lub odrostów segmentowych z pędów bocznych
soków,
Maceratów olejowych – z różnych części rośliny
Maści i kremów – z różnych części rośliny

Preparaty w postaci płynnej są przeznaczone (w zależności od schorzenia) do użytku głównie zewnętrznego, a część do stosowania tak do wewnątrz, jak i zewnętrznie. Wykonywane są też różne stężenia z identycznej nalewki w zależności od aktualnego stanu chorego i zaleca odpowiednie dawkowanie. Poniżej przepisy ludowe, powstały w czasie rozprzestrzeniania się rośliny po świecie:

Zewnętrznie

Zmiażdżone liście – w formie okładów na choroby skórne, wrzody, egzemę, łuszczycę, haluksy, tłuszczaki oraz inne zmiany.

Napar z liści

1 duży liść ok. 20cm, umyć, drobno skroić i zalać 1 litrem wrzątku, zostawić w termosie na 24h.

Zastosowanie choroby metaboliczne, trzustki, wątroby, cukrzyca, problemy z trawieniem, przeziębienie, oczyszczanie organizmu.

Wywar

Liście lub wąs umyć, pokroić, włożyć do emaliowanego garnka i zalać 1 litrem zimnej wody.  Zagotować, zdjąć z ognia i odstawić na 7 – 8 godzin. Zastosowanie jak naparu.

Mikstura na serduszko

3 duże liście ok. 20-25cm umyć, gdy wyschną, wycisnąć z nich sok. Dodać 300 g miodu, 3 łyżki soku z cytryn bio, wymieszać. Odstawić na 2-3 dni do lodówki, 1 łyżkę przyjmować 3 razy dziennie, pół godziny przed posiłkiem. Zastosowanie arytmia i bóle serca.

Nalewka ze złotego wąsa

40 kolanek złotego wąsa zalać 0,5 litra wódki i odstawić w chłodne, ciemne miejsce na 20dni. Zewnętrznie do nacierania do nacierania i kompresów w reumatyzmie i na bolące stawy. Wewnętrznie zażywa 3 razy dziennie 1 łyżkę na wodę przed jedzeniem przez 7 dni, następnie 2 tygodnie przerwy i następne 7 dni.

Olejek ze złotego wąsa – macerat olejowy

Z 2 pędów bocznych, czyli wąsów i ich liści wycisnąć sok, który wykorzystamy do maści. Wytłoczyny zalać oliwą z oliwek – na 1 część pulpy 3 części oleju. Odstawić w ciepłe, nienasłonecznione miejsce na 3 tygodnie, wstrząsając codziennie i sprawdzając czy nie zrobiła się pleśń i przefiltrować. Olej stosuje się w bólach i chorobach zwyrodnieniowych stawów i kręgosłupa, zapaleniu korzonków, bólach lędźwi, stawów i mięśni, wewnętrznie w nadżerkach macicy.

Maść z soku ze złotego wąsa

Pozostały po zrobieniu oleju sok wymieszać z podgrzanym smalcem:1 część soku na 3 części tłuszczu. Schłodzić mieszając i trzymać w lodówce. Stosuje do nacierania przy bólach stawów i kręgosłupa.

Badania:

1. TV Czernienko, NT Ulczenko, AI Głuszenkowa, D. Redżepow. Badanie chemiczne Callisia fragrans  (angielski)  // Chemia związków naturalnych. — 2007-05. – Cz. 43 , wyd. 3 . — s. 253–255 . – ISSN 1573-8388 0009-3130, 1573-8388 . -Doi : 10.1007 /s10600-007-0098-x .
2. DN Olennikov, TA Ibragimov, IN Zilfikarov, VA Chelombit′ko. Skład chemiczny soku Callisia fragrans 1. Związki fenolowe  (angielski)  // Chemia związków naturalnych. — 2008-11. – Cz. 44 , wyd. 6 . — s. 776–777 . – ISSN 1573-8388 0009-3130, 1573-8388 . -Doi : 10.1007 /s10600-009-9174-8 .
3. IG Nikołajewa, GG Nikołajewa. Aminokwasy i pierwiastki śladowe z Callisia fragrans  (angielski)  // Chemia związków naturalnych. — 2009-11. – Cz. 45 , wyd. 6 . — s. 939–940 . – ISSN 1573-8388 0009-3130, 1573-8388 . – doi : 10.1007/s10600-010-9466-z .
4. DN Olennikov, AV Nazarova, AV Rokhin, TA Ibragimov, IN Zilfikarov. Skład chemiczny soku Callisia fragrans. II. Węglowodany  (angielski)  // Chemia związków naturalnych. — 2010-05. – Cz. 46 , wyd. 2 . — s. 273–275 . – ISSN 1573-8388 0009-3130, 1573-8388 . -Doi : 10.1007 /s10600-010-9585-6 .
5. Dan Thi Thuy Hang, Nguyen Thi Minh Hang, Hoang Le Tuan Anh, Nguyen Xuan Nhiem, Cao Thi Hue. Przypisania 1H i 13C NMR nowych ekdysteroidów z Callisia fragrans: Ecdysteroids from Callisia fragrans  (angielski)  // Magnetic Resonance in Chemistry. — 2015-05. – Cz. 53 , wyd. 5 . — s. 379–382 . – doi : 10.1002/mrc.4214 .
6. Samah M. El Sohafy, Rasha A. Nassra, Gilda D’Urso, Sonia Piacente, Shaimaa M. Sallam. Profilowanie chemiczne i badania biologiczne pod kątem potencjalnego działania przeciwzapalnego Callisia fragrans uprawianych w Egipcie  //  Badania produktów naturalnych. — 2021-12-02. – Cz. 35 , wyd. 23 . — str. 5521–5524 . – ISSN 1478-6427 1478-6419, 1478-6427 . -Doi : 10.1080 /14786419.2020.1791113 . Zarchiwizowane od oryginału w dniu 5 stycznia 2022 r.
7. L. N. Shantanova, D. B. Radnaeva, E. N. Tsybikova. Właściwości aktoprotekcyjne soku z pędów Callisia fragrans L.  // Siberian Medical Journal (Irkuck). – 2008. – T. 81 , wyd. 6 . – ISSN 1815-7572 .
8. L. N. Shantanova, E. A. Alekseeva, V. B. Khobrakova, D. B. Radnaeva. Właściwości chroniące przed stresem i immunomodulujące soku drzewnego Callisia fragrans  // Siberian Medical Journal (Irkuck). – 2009. – T. 86 , wyd. 3 . – ISSN 1815-7572 .
9. D. B. Radnaeva. DZIAŁANIE PRZECIW niedotlenieniowe soku z pędów CALLISIA FRAGRANS L.  // Biuletyn Wschodniosyberyjskiego Centrum Naukowego Syberyjskiego Oddziału Rosyjskiej Akademii Nauk Medycznych. – 2007. – Wydanie. 5 (57) . – ISSN 1811-0649 .
10. D. N. Olennikov, I. N. Zilfikarov, A. A. Toropova, T. A. Ibragimov. SKŁAD CHEMICZNY SOKU CALLISIA FRAGRANS DREWNA I JEGO AKTYWNOŚĆ PRZECIWUTLENIAJĄCA (IN VITRO)  // Chemia surowców roślinnych. – 2008. – Wydanie. 4 . – ISSN 1029-5143 1029-5151, 1029-5143 .
11. V. M. Misin, N. N. Sazhina, V. V. Vandyshev, A. S. Khomik. Analiza porównawcza zawartości przeciwutleniaczy i poziomu ich aktywności w sokach roślin sukulentów, mierzonej metodami amperometrycznymi i woltamperometrycznymi  // Zagadnienia chemii biologicznej, medycznej i farmaceutycznej. – 2010. – Wydanie. 12 . – ISSN 2587-7313 1560-9596, 2587-7313 .
12. V. M. Misin, N. N. Sazhina. Zawartość przeciwutleniaczy i ich aktywność w sokach z roślin leczniczych  // Fizyka chemiczna. – 2010. – T. 29 , wyd. 9 . – ISSN 0207-401X .
13. F. N. Chekhodaridi, C. R. Persaev, A. V. Korotkov, M. S. Gugkaeva. Kompleksowa terapia zmian ropno-nekrotycznych kończyn u bydła  // Postępowanie Mountain State Agrarian University. – 2012. – T. 49 , wyd. 4 . – ISSN 2070-1047 .
14. V. M. Kurusin, A. P. Własow, E. I. Polozova, K. V. Zemlyakova, N. Yu Leshchankina. Skojarzona metoda terapeutyczna leczenia chorób przednowotworowych żołądka u pacjentów w starszych grupach wiekowych  // Współczesne problemy nauki i edukacji. — 2015 r. — Wydanie. 2-3 . – ISSN 2070-7428 .
15. Aleksiej Pietrowicz Własow, Władimir Michajłowicz Kurusin, Ella Iwanowna Polozowa, Nina Yuryevna Leshchankina, Ksenia Valerievna Zemlyakova. Skuteczność terapii skojarzonej w chorobach przednowotworowych żołądka  // Uljanowsk Medyczno-Biologiczny Journal. — 2015 r. — Wydanie. 4 . – ISSN 2227-1848 .

Zawsze trzeba sprawdzić czy rośliny, których użyjemy nie wchodzą w interakcję ze środkami farmakologicznymi, jeśli takowe przyjmujemy, artykuł nie zastępuje porady lekarskiej.